Crypto heeft een imagoprobleem als het om energie gaat. Je leest regelmatig dat het bitcoinnetwerk evenveel stroom verbruikt als een middelgroot land. Dat klopt grotendeels, maar het is niet het hele verhaal. Hoeveel energie een cryptomunt kost, hangt sterk af van de manier waarop het netwerk transacties controleert en vastlegt.
In dit artikel lees je waarom sommige netwerken veel stroom slurpen en andere bijna niets, en welke ontwikkelingen de sector de komende jaren duurzamer kunnen maken.
Waarom proof-of-work zoveel energie vraagt
Bitcoin werkt met proof-of-work. Computers over de hele wereld, zogeheten miners, proberen als eerste een ingewikkelde rekenpuzzel op te lossen. Wie wint, mag een nieuw blok met transacties toevoegen en krijgt daar een beloning voor. Die puzzel heeft geen nuttige uitkomst op zich: het rekenwerk is juist bedoeld om het netwerk duur en daardoor moeilijk aan te vallen te maken.
Hoe hoger de bitcoinkoers, hoe aantrekkelijker het wordt om te minen, en hoe meer machines er bijkomen. Schattingen van onder meer de Universiteit van Cambridge komen uit op ruim honderd terawattuur per jaar. Dat is vergelijkbaar met het verbruik van een land als Nederland of Argentinië. Het verbruik staat bovendien los van het aantal transacties: ook bij weinig gebruik draaien de miners gewoon door.
Proof-of-stake: een fractie van het verbruik
Bij proof-of-stake is er geen rekenwedstrijd. Deelnemers, validators genoemd, zetten hun eigen munten als onderpand vast. Het netwerk kiest validators om blokken te maken en te controleren. Wie vals speelt, raakt een deel van zijn inzet kwijt. De veiligheid komt dus uit financieel belang in plaats van uit stroomverbruik.
Het bekendste voorbeeld is Ethereum. In september 2022 stapte dat netwerk over van proof-of-work naar proof-of-stake, een operatie die bekendstaat als The Merge. Het energieverbruik daalde daarmee volgens de betrokken onderzoekers met ruim 99,9 procent. Een validator kan draaien op een gewone computer die niet meer stroom gebruikt dan een huishoudelijk apparaat. Ook netwerken als Cardano, Solana en Polkadot werken met varianten van proof-of-stake.
Welke munt gebruikt welk systeem?
Voor jou als gebruiker of belegger maakt het dus veel uit welke munt je bekijkt. Bitcoin, Litecoin en Dogecoin draaien nog op proof-of-work, terwijl een groot deel van de nieuwere projecten voor proof-of-stake heeft gekozen. Ook tokens die bovenop een ander netwerk zijn gebouwd, erven het energieprofiel van dat onderliggende netwerk.
Wil je per munt wat meer achtergrond zien, bijvoorbeeld in welke categorie een project valt en hoe de verwachtingen er voor de komende jaren uitzien, dan kun je terecht op www.koersverwachting.nl. Zo krijg je een beter beeld van een project voordat je je verdiept in de techniek erachter.
Ontwikkelingen die crypto groener maken
Ook binnen proof-of-work verandert er het een en ander. Miners zoeken steeds vaker goedkope stroom op, en dat is regelmatig overtollige duurzame energie. Denk aan waterkracht in afgelegen gebieden of zonne- en windparken die op sommige momenten meer opwekken dan het net aankan.
Een paar trends om in de gaten te houden:
- Mining op restgas dat anders bij oliewinning zou worden afgefakkeld
- Miners die hun machines uitzetten bij piekvraag en zo het stroomnet helpen balanceren
- Zuinigere mininghardware die meer rekenkracht per kilowattuur levert
- Layer-2-netwerken zoals Lightning, die veel transacties buiten de hoofdketen afhandelen
- Strengere rapportageregels, zoals de duurzaamheidsinformatie die de Europese MiCA-wetgeving vraagt
Blijven er nog kanttekeningen?
Zeker. Het aandeel duurzame energie in bitcoinmining is lastig te controleren, omdat miners hun cijfers vaak zelf rapporteren. Daarnaast speelt elektronisch afval een rol: gespecialiseerde mininghardware is na een paar jaar verouderd en belandt dan vaak op de afvalberg.
Bij proof-of-stake ligt de kritiek meer op een ander vlak. Omdat wie veel munten heeft ook meer invloed krijgt, vrezen sommigen dat de macht in handen van een kleine groep komt. Energiezuinig betekent dus niet automatisch dat een netwerk op alle punten beter is.
Wat betekent dit voor jou?
Als duurzaamheid voor jou meeweegt, loont het om te kijken hoe een netwerk zijn transacties beveiligt. Het verschil tussen proof-of-work en proof-of-stake is enorm, en dat zie je direct terug in het stroomverbruik. Bitcoin zal waarschijnlijk bij proof-of-work blijven, maar de manier waarop er gemined wordt, kan de komende jaren wel flink veranderen. Crypto wordt dus niet in één klap groen, maar de richting waarin de sector beweegt, is duidelijk zuiniger dan een paar jaar geleden.
